FIFA World Cup hay còn gọi là Giải vô địch bóng đá thế giới là sự kiện thể thao lớn nhất hành tinh, được tổ chức mỗi 4 năm bởi Liên đoàn Bóng đá Thế giới (FIFA) cho các đội tuyển quốc gia nam. Từ một giải đấu chỉ có 13 đội tham gia vào năm 1930, đến ngày nay, World Cup đã phát triển thành sân chơi quy tụ hơn 200 đội tuyển tranh vé, thu hút hàng tỷ người theo dõi trên toàn thế giới. Bài viết dưới đây sẽ đi sâu vào phân tích world cup có từ năm nào từ lịch sử phát triển cho đến các kỳ giải đấu hiện đại.
Nguồn gốc và World Cup đầu tiên tại Uruguay năm 1930
Để hiểu rõ về World cup có từ năm nào phải bắt đầu từ ý tưởng về một giải đấu bóng đá quốc tế chính thức được ra đời từ thập niên 1920, do nhóm quản lý bóng đá người Pháp đứng đầu là Jules Rimet, người sau đó trở thành Chủ tịch FIFA kiên trì theo đuổi trong nhiều năm. Trước đó, bóng đá chỉ được tổ chức tại Thế vận hội Olympic với tính chất nghiệp dư, không phản ánh đầy đủ sự phát triển chuyên nghiệp của môn thể thao vua.
Năm 1928, Đại hội FIFA tại Amsterdam đã đưa ra quyết định lịch sử: tổ chức Giải vô địch bóng đá thế giới đều đặn mỗi 4 năm một lần. Kỳ World Cup đầu tiên chính thức được tổ chức tại Uruguay, quốc gia vừa đoạt chức vô địch Olympic bóng đá năm 1928 và đang kỷ niệm 100 năm độc lập.
Kỳ giải đấu năm 1930 diễn ra từ ngày 13 đến 30 tháng 7 tại thủ đô Montevideo, chỉ có 13 đội tham dự, chủ yếu đến từ châu Mỹ và châu Âu. Do tình trạng suy thoái kinh tế ở châu Âu, nhiều đội tuyển giàu thành tích như Anh, Ý, Tây Ban Nha đã từ chối tham dự vì sợ mất công việc chính sau khi trở về. Đội tuyển chủ nhà Uruguay đã giành chức vô địch đầu tiên sau khi đánh bại Argentina với tỉ số 4-2 trong trận chung kết trước sự theo dõi của 93.000 khán giả tại sân vận động Centenario.
Các con số đáng chú ý của kỳ World Cup đầu tiên
Tổng số trận đấu: 18
Tổng số bàn thắng: 70 (trung bình 3,9 bàn/trận)
Vua phá lưới đầu tiên: Guillermo Stabile (Argentina) với 8 bàn
Bàn thắng đầu tiên trong lịch sử World Cup: Lucien Laurent (Pháp) trong trận thắng 4-1 trước Mexico.
Giai đoạn phát triển ban đầu (1934-1938).
Kỳ World Cup thứ hai được tổ chức tại Ý năm 1934, với số đội tham dự tăng lên 33 đội, buộc FIFA phải tổ chức vòng đấu loại tại các khu vực để chọn 16 đội vào vòng chung kết. Đội chủ nhà Ý đã giành chức vô địch sau khi đánh bại Tiệp Khắc 2-1 sau 2 hiệp phụ.
Năm 1938, World Cup lần đầu tiên được tổ chức tại Pháp, với 15 đội tham dự. Đội Ý đã trở thành đội đầu tiên bảo vệ thành công chức vô địch sau khi đánh bại Hungary 4-2 trong trận chung kết. Đây cũng là kỳ World Cup cuối cùng trước khi giải đấu bị gián đoạn do ảnh hưởng của Thế chiến thứ hai.
Giai đoạn tái tổ chức sau chiến tranh (1950-1970)
Những tài liệu về thể thao thế giới đã cung cấp nhiều tin tức tổng hợp sau 12 năm gián đoạn do Thế chiến thứ hai, World Cup quay trở lại tại Brazil năm 1950. Kỳ giải đấu này nổi bật với trận chung kết lịch sử giữa Brazil và Uruguay tại sân Maracanã, với hơn 170.000 khán giả theo dõi trực tiếp. Đội Uruguay đã giành thắng lợi 2-1 trước đội chủ nhà, đăng quang chức vô địch lần thứ hai.
Năm 1954, World Cup được tổ chức tại Thụy Sĩ, lần đầu tiên được phát trên truyền hình. Đội Tây Đức đã thực hiện cú lội ngược dòng ngoạn mục khi bị dẫn trước 0-2 ở trận chung kết, cuối cùng thắng Hungary 3-2 để giành chức vô địch lần đầu tiên.
Năm 1958, World Cup được tổ chức tại Thụy Điển, với sự xuất hiện của huyền thoại Pelé tại tuổi 17. Đội Brazil đã giành chức vô địch lần đầu tiên, trở thành đội bóng châu Mỹ đầu tiên vô địch trên đất châu Âu.
Năm 1962, giải đấu được tổ chức tại Chile, với đội Brazil bảo vệ thành công chức vô địch sau khi thắng Tiệp Khắc 3-1 trong trận chung kết.
Năm 1966, World Cup lần đầu tiên được tổ chức tại Anh, với số đội tham dự vòng loại đạt 71 đội. Đội chủ nhà Anh đã giành chức vô địch lần đầu tiên sau khi thắng Tây Đức 4-2 trong trận chung kết, với cuộc tranh cãi về bàn thắng quyết định của tiền đạo Geoff Hurst được ghi vào phút thứ 100 của trận đấu.
Năm 1970, World Cup được tổ chức tại Mexico, lần đầu tiên tại Bắc Mỹ. Đội Brazil đã giành chức vô địch lần thứ ba, đủ điều kiện sở hữu vĩnh viễn chiếc cúp Jules Rimet cũ sau khi đạt được 3 lần vô địch. Trận chung kết giữa Brazil và Italy kết thúc với tỉ số 4-1, được xem là một trong những trận cầu đẹp nhất lịch sử World Cup.
Giai đoạn thay đổi và mở rộng quy mô (1974-1998)
Năm 1974, World Cup được tổ chức tại Tây Đức, với chiếc cúp mới FIFA World Cup được ra đời thay thế chiếc cúp Jules Rimet cũ. Đội chủ nhà Tây Đức đã giành chức vô địch sau khi hạ gục Hà Lan 2-1 trong trận chung kết.
Năm 1978, Argentina tổ chức World Cup lần đầu tiên, với đội chủ nhà giành chức vô địch sau khi thắng Hà Lan 3-1 sau 2 hiệp phụ.
Năm 1982, Tây Ban Nha đăng cai World Cup lần đầu tiên, với số đội tham dự vòng chung kết tăng lên 24 đội. Đội Ý đã giành chức vô địch lần thứ ba sau khi thắng Tây Đức 3-1 trong trận chung kết.
Năm 1986, Mexico trở thành quốc gia đầu tiên đăng cai World Cup lần thứ hai, sau khi giải đấu bị hủy do động đất năm 1986. Đội Argentina đã giành chức vô địch lần thứ hai dưới sự dẫn dắt của huyền thoại Diego Maradona, với bàn thắng “giọt tay của Thiên Chúa” và bàn thắng vượt qua 5 đối thủ trong trận bán kết với Anh.
Năm 1990, Ý đăng cai World Cup lần thứ hai, với đội Tây Đức giành chức vô địch sau khi thắng Argentina 1-0 trong trận chung kết.
Năm 1994, Hoa Kỳ tổ chức World Cup lần đầu tiên, với số lượng khán giả tham dự đạt kỷ lục 3,58 triệu người. Đội Brazil đã giành chức vô địch lần thứ tư sau khi thắng Italy 3-2 trong loạt sút luân lưu, sau khi hai đội hòa 0-0 sau 120 phút thi đấu. Đây cũng là lần đầu tiên trận chung kết phải bước vào loạt sút luân lưu.
Năm 1998, France tổ chức World Cup lần đầu tiên, với số đội tham dự vòng chung kết tăng lên 32 đội. Đội chủ nhà Pháp đã giành chức vô địch lần đầu tiên sau khi thắng Brazil 3-0 trong trận chung kết.
Giai đoạn hiện đại và mở rộng lên 48 đội (2002-2026)
Một trong những điểm đáng chú ý trong khi tìm hiểu về world cup có từ năm nào là vào năm 2002, Hàn Quốc và Nhật Bản trở thành các quốc gia đăng cai World Cup lần đầu tiên, với đội Brazil giành chức vô địch lần thứ năm sau khi thắng Đức 2-0 trong trận chung kết. Đây cũng là lần đầu tiên World Cup được tổ chức tại hai quốc gia cùng lúc.
Năm 2006, Ý tổ chức World Cup lần thứ hai, với đội Ý giành chức vô địch lần thứ tư sau khi thắng Pháp 5-3 trong loạt sút luân lưu, sau khi hai đội hòa 1-1 sau 120 phút thi đấu.
Năm 2010, Nam Phi trở thành quốc gia châu Phi đầu tiên đăng cai World Cup, với đội Tây Ban Nha giành chức vô địch lần đầu tiên sau khi thắng Hà Lan 1-0 trong trận chung kết với bàn thắng quyết định của Andrés Iniesta vào phút bù giờ thứ 2.
Năm 2014, Brazil tổ chức World Cup lần thứ hai, với đội Đức giành chức vô địch lần thứ tư sau khi thắng Argentina 1-0 trong trận chung kết với bàn thắng của Mario Götze vào phút bù giờ thứ 2.
Năm 2018, Nga tổ chức World Cup lần đầu tiên, với đội Pháp giành chức vô địch lần thứ hai sau khi thắng Croatia 4-2 trong trận chung kết.
Năm 2022, Qatar tổ chức World Cup lần đầu tiên tại một quốc gia Ả Rập và lần đầu tiên diễn ra vào mùa đông nhằm tránh thời tiết nắng nóng khắc nghiệt. Đội Argentina giành chức vô địch lần thứ ba sau khi thắng Pháp 4-2 trong loạt sút luân lưu, sau khi hai đội hòa 3-3 sau 120 phút thi đấu. Đây cũng là kỳ World Cup cuối cùng với 32 đội tham dự vòng chung kết.
Từ năm 2026, World Cup sẽ mở rộng quy mô lên 48 đội, chia thành 16 bảng mỗi bảng 3 đội, với hai đội đầu mỗi bảng vào vòng 32 đội đá loại trực tiếp. Kỳ World Cup 2026 sẽ được tổ chức tại Canada, Mỹ và Mexico, lần đầu tiên World Cup được tổ chức tại ba quốc gia cùng lúc.
Những kỷ lục và cột mốc quan trọng của World Cup
Đội vô địch nhiều nhất: Brazil với 5 lần vô địch (1958, 1962, 1970, 1994, 2002)
Đội vô địch liên tiếp: Ý (1934, 1938)
Cầu thủ ghi nhiều bàn thắng nhất tại các kỳ World Cup: Miroslav Klose (Đức) với 16 bàn
Cầu thủ ghi nhiều bàn thắng tại một kỳ World Cup: Just Fontaine (Pháp) với 13 bàn tại World Cup 1958
Khán giả tham dự nhiều nhất tại một kỳ World Cup: World Cup 1994 tại Mỹ với tổng số khán giả 3,58 triệu người
Sân vận động đông người nhất tại một trận World Cup: Sân Maracanã tại Brazil năm 1950 với hơn 170.000 khán giả tại trận chung kết giữa Brazil và Uruguay.
Kết luận
Trên những tin tức về thể thao trên đây đã cho thấy, Giải vô địch bóng đá thế giới (FIFA World Cup) không chỉ đơn thuần là một giải đấu thể thao, mà đã trở thành một hiện tượng văn hóa, xã hội và kinh tế có quy mô toàn cầu. Cứ mỗi bốn năm một lần, hàng tỷ người trên khắp hành tinh lại cùng chung một nhịp đập, dõi theo những bước chạy, những bàn thắng và cả những giọt nước mắt trên thảm cỏ xanh. Mỗi kỳ World Cup không chỉ tạo nên những trận cầu hấp dẫn mà còn lưu giữ vô số khoảnh khắc đáng nhớ đối với người hâm mộ trên khắp hành tinh.
Nguồn: Sưu tầm
